Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΩΣ ΑΣΠΙΔΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Η παχυσαρκία αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας στις μέρες μας και το σημαντικότερο από όλα είναι το ότι είναι μια πολυπαραγοντική νόσος η οποία σχετίζεται με καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και άλλες κλινικές παθήσεις που αυξάνουν τα ποσοστά θνησιμότητας παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα. Η παχυσαρκία έχει λάβει πλέον επιδημικές διαστάσεις και δεν μπορεί να λυθεί αποσπασματικά, μόνο με την εφαρμογή ενός διαιτητικού πλάνου. Ωστόσο, η πρόληψη φαίνεται να είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος και ο πλέον μακροχρόνιος. Ένα ακόμη πρόβλημα που είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό , είναι αύξηση της εμφάνισης της νόσου ήδη από την παιδική ηλικία.

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 2010 ο αριθμός των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών ηλικίας μέχρι 5 ετών έφτασε τα 43 εκατομμύρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο, σύμφωνα με κάποια ευρήματα η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας , ενώ ένας στους 5 εφήβους έχει υψηλότερο βάρος από το φυσιολογικό και είναι υπέρβαρος ή παχύσαρκος. Τέλος, από το έτος 2002 έως και το 2010 το ποσοστό των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών στη χώρα μας αυξάνεται δραματικά από 15,4% σε 21,9% γεγονός που επισημαίνει την σοβαρότητα του προβλήματος και καθιστά επιτακτική την ανάγκη πρόληψης και θεραπευτικής αντιμετώπισης. 

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας , ως παχυσαρκία ορίζεται η παθολογική κατάσταση κατά την οποία συσσωρεύεται επιπλέον σωματικό λίπος από το φυσιολογικό , το οποίο δημιουργεί σοβαρά και ανεπανόρθωτα προβλήματα στην υγεία του ατόμου. Η επιπλέον  αποθήκευση λίπους στο σώμα πραγματοποιείται όταν η προσλαμβανόμενη ενέργεια μέσω των τροφών και ροφημάτων ξεπερνά την ενέργεια που δαπανάται , ιδιαίτερα όταν αυτό συμβαίνει για μια παρατεταμένη χρονική περίοδο. 

Tα άτομα κατηγοριοποιούνται σε υπέρβαρα , παχύσαρκα και θνησιγενή παχύσαρκα με βάση τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ = βάρος(kg) / (ύψος σε μέτρα )2 )σύμφωνα με τον οποίο ενήλικες με δείκτη μάζας σώματος 25-29.9 κατηγοριοποιούνται στους υπέρβαρους , με 30 και άνω στους παχύσαρκους , ενώ όταν το BMI υπερβαίνει το 40 τα άτομα θεωρούνται θνησιγενή παχύσαρκα. Βέβαια ο ορισμός αυτός δε μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τα παιδιά , διότι η παιδική παχυσαρκία διαφέρει από την παχυσαρκία των ενηλίκων . Όσον αφορά τις επιπτώσεις στην υγεία , αυτές εστιάζονται τόσο σε ψυχοσωματικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο οι οποίες ακολουθούν το άτομο από την παιδική έως και την ενήλικη ζωή του. Ωστόσο , οι συνέπειες της παιδικής παχυσαρκίας μπορεί να εμφανιστούν βραχυπρόθεσμα ή και μετά από κάποια χρόνια κατά τη διάρκεια της ενηλικίωσης. Τα άμεσα προβλήματα που εμφανίζονται είναι τα ψυχολογικά προβλήματα , τα γαστρεντερικά , τα καρδιαγγειακά , τα αναπνευστικά , τα μυοσκελετικά και τα ενδοκρινολογικά προβλήματα .Όσον αφορά τα ψυχολογικές διαταραχές αυτές ξεκινούν από το γεγονός ότι τα άτομα αυτά θεωρούνται από την κοινωνία μη υγιή και με μειωμένες επιδόσεις στο σχολικό περιβάλλον πράγμα που δημιουργεί χαμηλή αυτοεκτίμηση , νευρικότητα και αισθήματα μοναξιάς καθώς τα άτομα αυτά περιθωριοποιούνται. Σημαντικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ενδοκρινολογικά προβλήματα τα οποία επικεντρώνονται κυρίως στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ , στον υποθυρεοειδισμό , στην εμφάνιση πολυκυστικών ωοθηκών στις γυναίκες και υπογοναδισμού στο αντρικό φύλο. Τα καρδιαγγειακά προβλήματα αποτελούν υψηλό παράγοντα κινδύνου με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται κυρίως στις δισλιπιδαιμίες και την αυξημένη αρτηριακή πίεση που δύναται να δημιουργήσουν σοβαρότερα προβλήματα με το πέρας του χρόνου , όπως δημιουργία θρόμβων , στεφανιαίας νόσου, ισχαιμικά επεισόδια και άλλα προβλήματα που σχετίζονται με την καρδιά και το κυκλοφορικό σύστημα. 

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 

Η πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής παρουσιάζει τις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων της Μεσογείου συμπεριλαμβανομένου ενός μεγάλου τμήματος της Ελλάδας ( ιδιαίτερα της Κρήτης) καθώς και της βόρειας Ιταλίας . Κατά την δεκαετία του 50 οι επιστήμονες Keys και Grande παρουσίασαν για πρώτη φορά τις διατροφικές συνήθειες αυτών των χωρών στην Μελέτη των Επτά Χωρών στην οποία αποδείχτηκε ότι σε αυτές τις περιοχές υπήρχε μειωμένη εμφάνιση αλλά και θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα , καρκίνο , παχυσαρκία και διαβήτη και αυτό οφείλονταν στις διαιτητικές τους συνήθειες . 

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ 

Τι τροφές όμως περιλαμβάνει η λεγόμενη μεσογειακή διατροφή και πόσες μερίδες από την εκάστοτε ομάδα τροφίμων προτείνουν ως εβδομαδιαία ή μηνιαία κατανάλωση? Όπως φαίνεται και στο σχήμα   η μεσογειακή διατροφή βασίζεται κατά κύριο λόγο στην κατανάλωση μη επεξεργασμένων δημητριακών και προϊόντων τους τα οποία καταναλώνονται καθημερινά σε συνδυασμό με φρούτα , λαχανικά , γαλακτοκομικά , κρασί και ελαιόλαδο ως βασική πηγή λίπους και συγκεκριμένα μονοακόρεστων λιπαρών οξέων .Όλα αυτά σε συνδυασμό με καθημερινή φυσική άσκηση. Εβδομαδιαίως καταναλώνονται ψάρια , πουλερικά , ξηροί καρποί , όσπρια , ελιές , πατάτες , αυγά και γλυκά στις αντίστοιχες προτεινόμενες μερίδες , ενώ το κόκκινο κρέας αποφεύγεται και καταναλώνεται λίγες φορές το μήνα.

                                               Πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής

ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Τα χαρακτηριστικά της μεσογειακής διατροφής , όπως έχουν αποδείξει ποικίλες έρευνες, δρουν ευεργετικά στην υγεία και σχετίζονται με την μακροβιότητα και την μείωση της πιθανότητας εμφάνισης της παχυσαρκίας μέσω ενός ισορροπημένου διατροφικού πλάνου στο οποίο περιορίζεται η κατανάλωση junk food και γλυκών , κορεσμένων και trans λιπαρών οξέων , ενώ αυξάνεται η περιεκτικότητα σε φρούτα , λαχανικά , μη επεξεργασμένους υδατάνθρακες, ελαιόλαδο και όσπρια τα οποία συνεισφέρουν στη μείωση του σωματικού βάρους. 

Συγκεκριμένα, η μεσογειακή διατροφή είναι ευεργετική για τον ανθρώπινο οργανισμό , καθώς ασκεί προστατευτική δράση μέσω της περιεκτικότητας των τροφίμων της σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα ( ελαιόλαδο), αντιοξειδωτικές ουσίες όπως βιταμίνη C , Ε , πολυφαινόλες , λυκοπένιο , ω-3 λιπαρά οξέα , καροτενοειδή και συμβάλλει καθοριστικά στην πρόληψη και των καρδιαγγειακών νοσημάτων μέσω της μείωσης της LDL «κακής χοληστερόλης» στο πλάσμα . Σημαντική επίσης είναι η κατανάλωση του κόκκινου κρασιού το οποίο λόγω της περιεκτικότητας του σε αντιοξειδωτικές ουσίες βοηθά και στην πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων αλλά και στην αύξηση της καλής χοληστερόλης HDL.

Written by:
Σωτηρία Νικολάου
Προπτυχιακή φοιτήτρια Κλινικής Διαιτολογίας και Διατροφής.

23/10/2015 Ελλάδα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΚΟΚΚΕΒΗ, Α., ΣΤΑΥΡΟΥ, Μ., ΦΩΤΙΟΥ, Α. και ΚΑΝΑΒΟΥ, Ε., 2010. Η παχυσαρκία viewed 24 December 2014] Available from:http//www. epipsi.gr/pdf/2011/10_HBSC_2010_EPIPSI_2012.pdf   

ΜΑΝΙΟΣ, Γ., 2006. Διατροφική Αξιολόγηση : Διαιτολογικό και Ιατρικό Ιστορικό , Σωματομετρικοί , Κλινικοί και Βιοχημικοί Δείκτες. Αθήνα : Ιατρικές Εκδόσεις π.χ Πασχαλίδης. 

ΠΑΠΑΣΠΑΝΟΣ, Ν., 2005. Αξιολόγηση προγράμματος διαχείριση βάρους σε παχύσαρκα παιδιά[ online]. pp.18-19. [ viewed 24 December 2014] Available from:http//www.estia.hua.gr:8080/dspace/bitstream/123456789/85/1/Ptychiaki32.pdf 

COLE, T., BELLIZZI, M., FREGAL, C and DIETZ, W., 2000. Establishing a standard definition for child overweight and obesity worldwide: international survey. pp. 1-6. 

WORLD HEALTH ORGANIZATION.2000. Obesity: Preventing and managing the global epidemic. Report of a WHO consultation. WHO Technical Report series.